زنجان – حجت‌الاسلام مختار کرمی مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان : فرهنگ وقف، همواره یکی از ارکان اصلی پایداری اجتماعی و معنوی در جوامع اسلامی بوده است. در استان زنجان، این سنت با قدرتی مثال‌زدنی در جریان است. طبق داده‌های سامانه جامع موقوفات، استان زنجان در حال حاضر میزبان ۲۹۰۰ مورد موقوفه است که با تقسیم تقریباً برابر میان اماکن مذهبی (۱۵۰۰ مورد) و موقوفات عمومی (۱۴۰۰ مورد)، نشان‌دهنده توازن میان نیازهای معنوی و نیازهای اجتماعی و اقتصادی جامعه است.

اگر تاریخچه موقوفات در زنجان را با توجه به تاریخ انجام وقف را به دو دوره قبل و بعد از انقلاب تقسیم کنیم ، مشخص می شود که از ابتدای ورود اسلام تا سال ۱۳۵۷ بطور متوسط هر سال ۱٫۸ وقف انجام شده است اما بعد از انقلاب اسلامی به ۵٫۳ وقف در سال انجام شده که نشان میدهد میزان رشد وقف حدود سه برابر شده است.

از ۲۹۰۰ وقف موجود، حدود ۱۵٪ (۴۳۷ مورد) متعلق به دوران کوتاه پس از انقلاب است. این یعنی ۸۵٪ از ظرفیت موقوفات زنجان، میراثی است که از گذشتگان به ما رسیده است. که نشان از «اصالت و ریشه‌دار بودن» فرهنگ وقف در زنجان دارد.

جایگاه ویژه زنجان و خدابنده در زنجیره وقف:در بررسی توزیع جغرافیایی این موقوفات، شهرستان زنجان با ثبت ۱۶۰ وقف و شهرستان خدابنده با ثبت ۱۰۶ مورد وقف بعد از انقلاب ، جایگاه خوبی در استان دارند و نشان می‌دهد که این دو شهرستان از قطب های اصلی حفظ و توسعه وقف در منطقه محسوب می‌شوند. پس از آن ابهر با ۷۰ مورد وقف ، طارم با ۵۷ مورد ماهنشان با ۲۴ مورد ، ایجرود با ۱۶ مورد و خرمدره با ۴ مورد وقف در رتبه های بعدی قرار دارند.

شناخت نیت واقفین؛ از مسجد تا حمایت از علم:مدیرکل اوقاف استان ادامه داد: یکی از جنبه‌های بسیار مهم در مدیریت موقوفات، شناخت نیت مردم است تا بتوان بتوان بهتر از این منابع برای جامعه استفاده کرد. آمارها نشان می‌دهد که اولویت نخست مردم زنجان، ساخت بناهای مذهبی نظیر مساجد و حسینیه‌هاست. پس از آن، وقف برای حفظ شعائر اسلامی و مذهبی مثل تسهیل مراسم عزاداری و پذیرایی از عزاداران امام حسین (ع) در رتبه دوم قرار دارد.


نکته مهم ، توجه ویژه مردم به ابعاد اجتماعی وقف است؛ چرا که رتبه‌های سوم و چهارم به ترتیب به «کمک به نیازمندان و بیماران و محصلین » و «حمایت از مدارس علمیه و طلاب» اختصاص یافته است. این نشان می‌دهد که وقف در زنجان، تنها یک عمل مذهبی نیست، بلکه ابزاری برای عدالت اجتماعی و توسعه دانش نیز هست.

دعوت به تداوم چرخه خیر: با توجه به این آمار، پتانسیل بسیار بالایی برای گسترش وقف در بخش‌های مختلف وجود دارد. وقف می‌تواند از طریق املاک کوچک، زمین‌های کشاورزی یا حتی واحدهای تجاری، مسیری برای تامین امنیت اجتماعی و رفاه عمومی ایجاد کند. مدیریت بروز و هوشمندانه این منابع توسط سازمان اوقاف که امانت‌دار وقف محسوب می شود لازمه کار است. همان‌گونه که در پروژه‌های جدید انرژی خورشیدی که در شهرستان خدابنده راه اندازی شده یا انجام سرمایه گذاری های مختلف مسکونی تجاری مثل ساخت واحد‌های مسکونی و تجاری در موقوفه عبدالرزاق ، ایجاد باغ زیتون در اراضی وقفی موقوفه روحانی در طارم ، ایجاد میدان عرضه دام در شهر زنجان ، پیگیری احیای موقوفه امامزاده اسماعیل (ع) با احداث ساختمان درمانی خدماتی در ابهر و پیگیری پروژه بزرگ کشت و صنعت زیتون در موقوفه مظفرالدوله طارم در حال اجراست است، می‌تواند در آینده درآمدهای موقوفات را به سطحی بی‌سابقه برساند و خدمات وقف به جامعه را دوچندان کند.


تغییر در نرخ رشد و شتاب وقف بعد از انقلاب:حجت الاسلام کرمی در پایان گفت: تفاوت زیادی در تعداد و سرعت وقف بعد از انقلاب بوجود آمده است.قبل از انقلاب حدود ۲۵۰۰ مورد وقف در ۱۳۵۰ سال انجام شده که نشان‌دهنده یک روند آرام، سنتی و بیشتر محدود به طبقات بسیار خاص و متمول یا خاندان‌های بزرگ بود که اموال خود را وقف می‌کردند.

اما بعد از انقلاب و طی ۴۸ سال اخیر بیش از ۴۰۰ مورد معادل ۱۵ درصد از کل موقوفات استان اتفاق افتاده است ، این یعنی وقف در قشر عمومی جامعه بیشتر شده و سرعت وقف شدن اموال در دوران اخیر، ۳ برابر دوره گذشته بوده است.



#وقف
#آمار_وقف
#استان_زنجان
#انقلاب_اسلامی
#فرهنگ_وقف
#مردم